اوضح من دلالة الشيئ الآخر الّذى ذلك المعنى جزء من جزئه مثلا دلالة الحيوان على الجسم اوضح من دلالة الانسان عليه و دلالة الجدار على التّراب اوضح من دلالة البيت عليه * فان قلت بل الامر بالعكس فانّ فهم الجزء سابق على فهم الكل * قلت نعم و لكنّ المراد هنا انتقال الذّهن الى الجزء كما ذكره الشّيخ الرّئيس فى الشفاء انّه يجوز ان يخطر النوع بالبال و لا يلتفت الذّهن الى الجنس [ قابل بودن دلالت عقليّه براى اداء معانى مختلف بواسطه آن ] ترجمه مصنّف گويد : ايراد معناى واحد بطرق مختلفى كه از حيث وضوح و خفاء با هم تفاوت داشته باشند بواسطه دلالت عقليّه امكان دارد زيرا امكان اينمعنا هست كه مراتب لزوم در وضوح و خفاء با هم مختلف باشند . شارح گويد : ضمير در [ يتأتى ] به ايراد مذكور يعنى ايراد معناى واحد بطرق مختلف راجع بوده و مراد از [ عقليّه ] دلالت عقليّه مىباشد و منظور از [ مراتب لزوم ] مراتب لزوم اجزاء براى كل در دلالت تضمّن و مراتب لزوم لوازم براى ملزومات در دلالت التزام مىباشد . و حاصل مقصود آنست كه : وارد نمودن معناى واحد با عبارت متعدّدى كه از حيث وضوح و خفاء معنا با هم مختلف مىباشند بواسطه دلالت عقليّه ( دلالت تضمّن و دلالت التزام ) امكان دارد . و توضيح آن اينستكه : مراد از دلالت عقليّه دو چيز است :